Budowla ochronna jest to specjalnie wykonana i wyposażona budowla lub część budynku (najczęściej podpiwniczenie) w celu zapewnienia zbiorowej ochrony ludności przed środkami rażenia, skażeniami promieniotwórczymi i chemicznymi, w tym toksycznymi środkami przemysłowymi.
budowle ochronne mogą być przygotowywane z przeznaczeniem na ukrycie w nich ludzi i zabezpieczenie przed zniszczeniem ruchomych dóbr kultury, szczególnie ważnej dokumentacji, cennej aparatury oraz zapasów żywności i leków.
budowle ochronne przygotowuje się w okresie pokoju i w czasie wojny. Mogą one być przygotowywane jako schrony o określonej normami technicznymi wytrzymałości konstrukcyjnej oraz jako ukrycia bez szczególnych wymogów wytrzymałościowych (ukrycia zastępcze). Na ukrycia mogą być wykorzystane podziemne obiekty komunikacyjne (metro, parkingi), handlowe, usługowe, magazynowe itp.
budowle ochronne przygotowuje się w dwóch etapach:
I etap -
budowle będące w gotowości eksploatacyjnej,
II etap -
budowle przygotowane częściowo.
Typowa budowla ochronna składa się z następujących elementów:
* wejścia/wyjścia,
* przedsionka (stanowiącego śluzę),
* korytarza,
...